Tot een paar jaar geleden was Zutphen mij grotendeels onbekend.’ Met die zin begint een onlangs verschenen boekje dat aandacht verdient. Het is van Ilse Marrevee (1962; ze studeerde theoretische psychologie en Franse taal- en letterkunde en werkt als freelance journalist).

In 2007 kreeg ze tijdelijk werk bij een uitgeverij in Zutphen en leerde ze de stad beter kennen. Daar ontdekte ze dat in die stad een opmerkelijk groot aantal antroposofen woonden. Ze leerde er een aantal van kennen, en raakte geïnteresseerd. In dit boekje getiteld ‘Antroposofie ontmoet’, laat zij twaalf van hen, allemaal geboren tussen 1938 en 1962, hun verhaal doen. Zo komen onder andere een arts, rechter, boer, hulpverlener, orthopedagoog, docent kunst, historicus, verpleegkundige, planoloog aan het woord. In stukjes van tien à vijftien bladzijden geeft ieder van hen een openhartig, authentiek, doorleefd en verhelderend inzicht in hoe het is om als antroposoof te leven en werken.

H e t boekje is uniek informatief voor iedereen, binnen en buiten de antroposofie, die wil weten hoe mensen omgaan met het gedachtegoed van Rudolf Steiner (18611925). Tegelijk is het een originele manier om professioneel, als onderzoeksjournalist, dit onderwerp te benaderen. Vooral over dat laatste gaat het hier.

Even zo authentiek als de door haar geïnterviewde ‘sofen’ schrijft Ilse Marrevee zelf over hoe ze op haar onderwerp gekomen is. Ze vertelt hoe ze ‘s ochtends broodjes bij de biologische bakker haalt: ‘Rond negen uur was het er al opvallend druk. Er waren dan vooral veel ouders die net hun kinderen naar school hadden gebracht. De flarden conversatie die ik opving, klonken als een groepstaal … Het was de toon van wederzijdse verwondering en bevestiging. Van sommige woorden had ik het idee dat ze verwezen naar een andere betekenis dan die ik kende of in ieder geval naar een andere connotatie die ik niet helemaal begreep. De aanwezige affiches en folders kondigden bijeenkomsten, voorstellingen, cursussen en workshops aan. Veel van deze activiteiten hadden een link met de antroposofie, waar ik nauwelijks iets van wist. Het werd mij duidelijk dat er in Zutphen naar verhouding veel mensen geïnteresseerd zijn in de antroposofie. Concreet was dat ook te zien aan de aanwezigheid van onder meer verschillende vrijescholen, een therapeuticum, een antroposofische boekhandel, een antroposofische bibliotheek en natuurtextielwinkels. Geïntrigeerd besloot ik op onderzoek uit te gaan naar de belevings- en gedachtewereld van mensen voor wie de antroposofie van grote betekenis is in hun leven. Het ging mij niet om het gedachtegoed zoals grondlegger Steiner het zelf heeft geformuleerd maar om de betekenis die individuen aan de antroposofie toekennen in hun leven en denken. Schetsen zijn het uiteindelijk geworden, waarin twaalf mensen, woonachtig in en rond Zutphen, vertellen wat de antroposofie voor hen betekent’.

Zutphen

Een artikel uit dagblad De Stentor over het boekje stelt het zeer pregnant: ‘Dit zijn geen doorsnee gesprekken. En het zijn ook geen doorsnee mensen. Ilse Marrevee uit Leiden, een aantal maanden werkend en s o m s overnachtend in Zutphen, merkte in 2007 op straat en in winkels al snel dat een duidelijk deel van de Zutphense bevolking een soort subcultuur vormt. ,,Het was de manier van spreken, van dingen benoemen.’’ … Meer dan gemiddeld is antroposofie hier geworteld. Naar schatting 10 tot 15 procent van de Zutphense bevolking heeft duidelijke affiniteit met de antroposofie’.

Dit eerste stukje fenomenologische onderzoeksjournalistiek over wat antroposofie voor mensen betekent, smaakt naar meer. Ik ga enkele leidende figuren in de antroposofische beweging voorstellen dat zij Ilse Marrevee uitnodigen om op deze manier ook in andere steden onderzoek te doen naar de wisselwerking tussen de antroposofie en de genius loci, de speciale geest van de plaats. Op de site van De Ster geef ik een voorzet voor een boekje zoals ik dat zie over (de) antroposofen in Rotterdam.

Hugo Verbrugh

Meld u aan voor De Ster nieuwsbrief (U ontvangt een bevestigingsmail)