Vorige week weer een nieuw woord geleerd. ‘t Schijnt al langer te bestaan, maar ik leerde het pas in het kielzog van meerdere indringende artikelen in de krant. Het verdient gedegen aandacht en méér.

Het mooie begrip ‘diatribe’ komt bij mij op om aan te duiden wat ik bedoel. Een ‘diatribe’ (Grieks: διατριβή, letterlijk tijdverdrijf, manier om de tijd door te brengen) is de naam van een literair (sub)genre uit de Oudheid dat vanaf het begin van de derde eeuw v.C. gebruikt werd om voor het grote publiek problemen van praktische ethiek te behandelen, leer ik van Wikipedia; Erasmus gebruikte het woord om het genre te benoemen van zijn verhandeling over de vrije wil. Ik ben in goed gezelschap!

Ik begin mijn diatribe over de weigerpensionado met de stelling dat de woordcombinatie een gedrocht is. ‘Pensionado’ zonder weigering kenden we al veel langer. Het is een soort potjeslatijn Spaans voor een bejaarde landgenoot die na het bereiken van de zogenaamde ‘pensioengerechtigde leeftijd’ het hier voor gezien houdt en verkast naar, pak weg, Benidorm, een Spaanse kustplaats.

Ik kies deze plaats om drie redenen als voorbeeld: (1) Omdat hij zo mooi potjeslatijn Spaans is voor ‘goed slapen’ oftewel gewoon het zelfstandig naamwoord voor wat we bedoelen wanneer we aan het eind van de avond elkaar een goede nachtrust wensen. (2) Omdat hij met stipnotatie het lijstje aanvoert van de soort plaats waaronder het verschijnsel gerangschikt kan worden. Ik haal alweer uit Wikipedia: ‘ Vroeger was Benidorm een klein vissersdorpje, nu is het een van de bekendste badplaatsen in Europa. De bevolking kan hierdoor in de zomer oplopen tot boven de 500.000 mensen. Benidorm bezit na Londen en Parijs het grootste aantal hotelbedden van Europa. Door het grote aantal hotels en appartementen heeft Benidorm het grootste aantal hoge gebouwen naar bevolking ter wereld: gemiddeld is er voor elke 180 inwoners een gebouw van 35 meter of hoger. Door deze hoge gebouwen en het feit dat Benidorm in de zomer nooit slaapt wordt de stad ook weleens Beniyork genoemd.’ (3) Omdat op verschillende Engelstalige tv-stations al meer dan tien jaar een comedy loopt onder de titel ‘Benidorm’ over de groteske idioterie van Benidorm; lees verder zelf maar na op Wikipedia.

En ik, al meer dan 15 jaar tevergeefs weigerend om gepensioneerd te worden, en al mijn landgenoten die vóór 1953 zijn geboren [woorden als ‘bejaarde’ of ‘senior’ zijn voortaan taboe, net als, pak weg, ‘nikker’ of ‘juffrouw’] maar dit niet zo belangrijk vinden, worden dus nu gerangschikt onder déze idiote naam.

Mijn aversie tegen “Benidorm” gaat niet zo ver dat ik me niet zou kunnen inleven in mensen die het aardig vinden ergens anders op aarde een tweede huis(je) te hebben, al moet ik daar zelf niets van hebben; alles wat ik nodig heb, vind ik in Rotterdam, en de rest stoort alleen. Maar goed, ieder z’n meug en onder mijn vrienden en verwanten heb er verschillende die zoiets wel hebben. Een van de jongere onder hen heeft zo’n optrekje in Plettenberg. Dat is een stadje van zo’n 25.000 inwoners op redelijke afstand van de oostgrens van Nederland. Het plaatje geeft het uitzicht van het huisje op het stadje; ik heb dit plaatje uitgekozen om te illustreren wat ik bedoel, omdat een subliem toeval maakt dat – óók gelezen op Wikipedia – de filosoof bij uitstek die ik meeneem naar Den Haag in Plettenberg geboren (1888), getogen en gestorven (1985) is, en daartussen veel gewoond heeft. Hij geldt als een van de controversieelste denkers van de twintigste eeuw. Een van zijn vele belangrijke boeken heet ‘Politieke Theologie’ (1922). Dàt is wat ik zoek.

Ik zoek troost in de dramatiek. Die vind ik in leven, denken en werk van de grote Voltaire, de Franse vrijdenker wiens ware naam François-Marie Arouet (1694-1778) was. Volgens een legende waarover ik zelfs op Wikipedia geen verdere bijzonderheden heb kunnen vinden, liep die in november 1755 in een eenmansdemonstratie, met gebalde vuisten verticaal omhoog geheven, door Parijs, tegen God die kort daarvoor (op Allerheiligen!) de stad Lissabon en een heel stuk omgeving had verwoest door een aardbeving. ‘Je proteste!’, riep Voltaire alsmaar omhoog.

Een beetje net zo maar tegelijk ook tamelijk anders, loop ik nu in mijn verbeelding in een demonstratie met dezelfde kreet en met gebalde vuisten – alleen niet verticaal omhoog naar de hemel, maar horizontaal in noordwestelijke richting waar in Den Haag de onverlaten mij achteloos opzijgezet hebben als wat nu dus ‘weigerpensionado’ wordt genoemd.

Lezer, ik waarschuw u. Wie wind zaait, zal storm oogsten. Vandaag gaat het over de weigerpensionado, over enige tijd komt als nieuw woord de ‘voltooide’ in de media. Via de media komt die in de politiek en via de politiek kruipt die door in wat dan toch nog geneeskunde zal heten van waaruit u dan op uw 65e een verplicht nummertje ‘stervenshulp’ oftewel een intussen routine geworden ‘voltooid-leven-behandeling’ toegediend zult krijgen. Lees mijn vorige stukjes hierover in De Ster en huiver.

Hugo Verbrugh

Meld u aan voor De Ster nieuwsbrief (U ontvangt een bevestigingsmail)

Lees hier de privacyverklaring Hiermee geeft u toestemming om wekelijks een nieuwsbrief te ontvangen.