Woorden en beelden, verhalen en films

feb 07, 17 Woorden en beelden, verhalen en films

Binnenkort is de laatste bijeenkomst van een cursus die Corrie Jolink de afgelopen maanden aan de Rotterdamse Volksuniversiteit heeft gegeven over verfilmde boeken. Ik heb er met rode oortjes aan deelgenomen; intussen zou ik zelf ook best zo’n cursus willen geven. Ik gebruik het stukje van deze week voor een paar notities over mijn twee meest favoriete combinaties. Stiekem hoop ik intussen … – zie aan het einde van dit stukje.

(1) Op eenzame hoogte het hoogst genoteerd in mijn boek-film-dossier staan de verhalen over Sherlock Holmes van Arthur Conan Doyle (1859 -1930) gespeeld door Jeremy Brett (1933-1995), op afstand de interessantste acteur die ik ken. Na een niet eenvoudig samen te vatten jeugd en toneel-opleiding werd Brett een redelijk succesvolle toneel-, film- en televisie-acteur tot hij vanaf 1984 alleen nog Sherlock Holmes … – ik kan niet kiezen wat ik op de plaats van de puntjes zal zetten. “(… tot hij alleen nog … Sherlock Holmes wilde, kon, spelen, en dat gaandeweg op zodanige wijze wilde doen en ook daadwerkelijk ging doen, dat hij (bijna) (echt) Sherlock Holmes werd …” – zoiets zou ik misschien kunnen schrijven; maar zó is het echt (!) wel een beetje raar geformuleerd – maar ongeveer zó staat het wel echt in Wikipedia.

Het fysieke leven van een mens wordt gaandeweg helemaal bepaald door een fictie-figuur die door een geniale auteur op papier, en vervolgens door een geniale acteur in een serie films ‘tot leven gewekt’ is – wat een discussie zou dat in onze nieuwe cursus kunnen worden!

(2) Om totaal andere redenen staat het ‘Requiem op de detectiveroman’ onder de titel ‘Das Versprechen’ [= De belofte] van Friedrich Dürrenmatt (1921-1990) ongeveer even hoog. Het verhaal erachter is minstens even interessant als dat over Conan Doyle, Holmes en Brett, maar totaal anders van inhoud en strekking. Dit verhaal begint niet met een boek, maar met de eerste film: in 1958, met ‘Es geschah am hellichten Tag’ [‘Het gebeurde bij klaarlichte dag’], een Zwitsers-Duitse-Spaanse film van Ladislao Vajda met in de hoofdrollen Heinz Rühmann en Gert Fröbe; het scenario voor de film werd geschreven door Dürrenmatt. Een mentaal gestoorde zwakbegaafde seriemoordenaar van kleine meisjes wordt door een subliem-geniale politieman in een zeldzaam spannend geconstrueerd verhaal gepakt.
Maar na het uitkomen van de film was Dürrenmatt zó ontevreden over het resultaat, dat hij van het scenario een roman maakte waarin hij alles wat hem aan de film tegenstond corrigeerde. Sindsdien is dit boek minstens drie maal verfilmd. De meest bekende versie is ‘The Pledge’ (2001, geregisseerd door Sean Penn, met Jack Nicholson in de hoofdrol als de geniale politieman).

Zelfde commentaar als hierboven, maar ook weer totaal anders van inhoud en strekking. Die oorspronkelijke film is een gedrocht. In een nawoord bij de roman-versie blijft Dürrenmatt beleefd, maar hij heeft veel meer gelijk dan hij beleefdheidshalve aangeeft. Alleen al de casting is idioot. Rühmann, de geniale poltieman, speelde in vrolijke films in Hitler-Duitsland een brokkenpiloot met bijbehorende ongein, Fröbe, de seriemoordenaar, is Goldfinger bij James Bond; en de afloop van die oorspronkelijke film is Hollywoodse feelgood-achtige stroopsmeerderij. Juist de Amerikaanse versie is ironischerwijze erg goed – van Jack Nicholoson herinneren wij ons zijn rol in The Shining – geniaal en waanzinnig als twee kanten van één medaille.

Als het iets wordt met mijn cursus in de Volksuniversiteit, zal ik het hier melden!

Hugo Verbrugh

Meld u aan voor De Ster nieuwsbrief (U ontvangt een bevestigingsmail)

Facebook

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *